Tkane Historie
Tkane Historie to cyfrowy projekt dokumentacyjno-edukacyjny poświęcony niematerialnemu dziedzictwu kulturowemu Podlasia, ze szczególnym uwzględnieniem tradycji tkackich oraz ich współczesnych kontynuacji. Jego celem jest zachowanie wiedzy o rzemiośle, technikach i wzornictwie przekazywanych z pokolenia na pokolenie, a także upowszechnienie historii kobiet, które przez dziesięciolecia współtworzą lokalną kulturę ludową.
Centralnym elementem projektu są materiały cyfrowe: filmy dokumentalne, podcasty, publikacja elektroniczna oraz quiz edukacyjny. Każde z tych narzędzi przybliża zarówno techniczne aspekty tkactwa — takie jak tkanina dwuosnowowa, perebory, broszowanie czy tkactwo wielonicielnicowe — jak i osobiste doświadczenia twórczyń, ich inspiracje oraz znaczenie rzemiosła w codziennym życiu.
Projekt uzupełniły działania edukacyjne: warsztaty tkackie w Warszawie oraz wykłady poświęcone zrównoważonemu rzemiosłu i roli tradycji w projektowaniu współczesnym. Całości towarzyszy kampania społeczna #TkaneHistorie, której zadaniem jest budowanie świadomości kulturowej oraz wzmacnianie międzypokoleniowego dialogu.
W projekcie wzięły udział twórczynie ludowe z regionu Podlasia:
Irena Ignaciuk – specjalistka w zakresie pereborów, kontynuująca rodzinne tradycje tkackie i popularyzująca wiedzę poprzez warsztaty oraz działalność edukacyjną. Bernarda Rość – mistrzyni tkaniny dwuosnowowej, laureatka Nagrody im. Oskara Kolberga, tworząca kompozycje inspirowane naturą i życiem wsi. Alicja Kochanowska – twórczyni związana z janowskim ośrodkiem tkactwa, znana z motywu Drzewa Życia i działalności na rzecz promocji regionalnego wzornictwa. Danuta Radulska – artystka eksperymentująca z tradycją i naturalnym barwieniem, autorka licznych nagradzanych prac prezentowanych na wystawach w Polsce. Helena Gołko – tkaczka związana z tradycją janowską, wielokrotnie nagradzana za prace przedstawiające życie społeczności wiejskiej.
-
Alicja Kochanowska
Ulubionym motywem tkackim Alicji Kochanowskiej jest „Drzewo Życia”, które przyniosło artystce pierwsze miejsce w konkursie poświęconym temu tematowi. Tkaczka z Janowa rozpoczęła naukę rzemiosła w wieku 23 lat. Jej twórczością zainteresowała się spółdzielnia Cepelia, a także współcześnie kolekcjonerka z Japonii, Izumi Fujita.
-
Bernarda Rość z córką Magdaleną Waszczeniuk
Bernarda Rość z miejscowości Szaciłówka oraz jej córka Magdalena Waszczeniuk — to mistrzynie w swoim fachu. W ich rodzinie tkactwo dwuosnowowe jest obecne od pokoleń. Pani Bernarda nauczyła się zawodu od swojej mamy, Marianny Dzieszko, a następnie przekazała wiedzę córce, która dziś kontynuuje rodzinne tradycje.
-
Danuta Radulska
Ornamenty roślinne otoczone bogatą, wzorzystą bordiurą, powozy konne, sceny taneczne i leśne pejzaże to motywy, które można odnaleźć w tkaninach Danuty Radulskiej, tkaczki urodzonej w Chwaszczewie. Od najmłodszych lat pomagała matce przy wykonywaniu tkanin wielonicielnicowych. W latach 80. XX wieku Teresa Pryzmont zapoznała ją z techniką tkaniny dwuosnowowej.
-
Helena Gołko
Helena Gołko, tkaczka z Szumowa, zajmuje się tkaniną dwuosnowową od 1972 roku. Jej pierwszymi pracami, na których uczyła się rzemiosła w wieku 18 lat, były tkaniny na łóżka, szmaciane worki oraz worki na ziemniaki. Od 1993 roku współpracowała z Cepelią, realizując pierwsze zamówienia – tkane chodniki.
-
Irena Ignaciuk
Perebory, czyli ornamenty, którymi tradycyjnie ozdabia się odzież oraz inne tekstylia, to specjalność Ireny Ignaciuk - twórczyni z Lewkowa Starego. Technik tkackich uczyła się od dzieciństwa od swojej mamy, Eugenii Olifer, traktując krosno jako nieodłączny element rodzinnej codzienności.